१९ वैशाख, कानेपोखरी । नेपाल थामी समाज मोरङ जिल्लाले कानेपोखरी गाउँपालिका–७ स्थित भुम्या पूजा स्थलमा भव्यताका साथ उभौली पूजा मनाएका छन् ।
शुक्रबार जिल्लाका विभिन्न स्थानमा बसोबास गरिरहेका थामी जातीहरु एकै ठाउँमा भेला भएर भुम्या पूजा गरेका थिए । धामी र झाँक्रीहरुले ड्याँङ्गो बजाएर झाँकी प्रर्दशन गरिएको थियो । भुुम्या पूजा स्थलमा थान बनाएर विभिन्न देवी देवताको पूजा आज गरेका थिए ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि कानेपोखरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजमती इङ्नाम रहेका थिए भने कार्यक्रममा विशिष्ट अतिथि थामी समाज कोशी प्रदेशका अध्यक्ष लालबहादुर थामी र वडा नं.७ का वडाध्यक्ष मोहन प्रसाद अधिकारी रहेका थिए । त्यस्तै अन्य अतिथिहरुमा वडा सदस्यहरु जीवन सुब्बा, जीत बहादुर लिम्बु, रविना ताम्राकार विश्वकर्मा, ग्रामिण सुधार सामुदायिक वन समूहका सचिव केदार राई, किरात याक्थुङ् चुम्लुङ कानेपोखरीका अध्यक्ष सन्तोष लिम्बू, दहीलामी चौरी सामुदायिक वनका अध्यक्ष त्रिभूनाथ नेपाल, समाजसेवी गोपाल सुवेदी लगाएत उपस्थित रहेका थिए ।
कार्यक्रमका अध्यक्ष दलबहादुर थामी र नेपाल थामी समाज मोरङ जिल्ला कार्यसमितिका सचिव कृष्ण थामीले कायक्रम संचालन गरेका थिए ।
थामी जातीले प्रकृति र पितृको पूजा गर्दछन् । उनीहरूको मौलिक धर्म र संस्कृतिमा भुईँ (भूमि) र आकाशको विशेष महत्त्व रहन्छ । थामीहरू प्रकृतिलाई देवता मान्छन् । खेतीपाती सप्रियोस् र प्राकृतिक विपत्ति नआओस् भनेर उनीहरूले भूमिको पूजा गर्ने गर्दछन् । सो दिन थामी जातीमा पितृ(दिबंगत पुर्खाहरू)लाई अत्यन्तै श्रद्धाका साथ पूजा गरिन्छ ।
उनीहरूले आफ्ना पुर्खाहरूलाई घरको मूली देउताका रूपमा मान्ने गर्दछन् । थामी जातीले खोला–नाला, वन–जङ्गल र पहाडका देउताहरूको पूजा गर्छन् । थामी समुदायको आफ्नै मौलिक पुरोहित हुन्छन्, जसलाई ’देउपा’ वा ’नाक्सो’ भनिन्छ । उनीहरूले नै जन्मदेखि मृत्युसम्मका संस्कारहरू र विशेष पूजाआजाहरू सम्पन्न गराउँछन् ।
मोरङ जिल्लामा १६० घर बसोबास छन् भने कानेपोखरी गाउँपालिका क्षेत्रमा १६ घर बसोबास गरिरहेका छन् । थामीको जनसंख्या नेपालमा ३२ हजार मध्ये कोशी प्रदेशमा ४८ सय जनसंख्या रहेको थामी समाज कोशी प्रदेशका अध्यक्ष लालबहादुर थामी बताउँछन् ।
आगामी वर्षको योजना
समाजका अनुसार भूमे थान निर्माण कार्य स्थानीय सरकार, दाताहरूको आर्थिक सहयोग तथा थामी समुदायका सदस्यहरूको श्रमदानबाट सम्पन्न गरिएको हो । आगामी आर्थिक वर्ष २०८३÷०८४ का लागि समाजले पर्यटन प्रवद्र्धन, वन संरक्षण, तथा धार्मिक स्थल व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिएको छ । योजनाअनुसार भूमेथान क्षेत्रमा पर्यटक आकर्षित गर्न संरचना निर्माण गरिने, सामुदायिक वनसँग सहकार्य गरी वृक्षारोपण तथा संरक्षण गरिने, साथै भूमेथान संरक्षण समितिलाई थप सशक्त बनाइ कोष स्थापना गरी सञ्चालन गरिने उल्लेख गरिएको छ । त्यस्तै, भूमेथान परिसरलाई व्यवस्थित र स्वच्छ बनाउन शौचालय तथा खानेपानी धारा निर्माण गर्ने, क्षेत्रलाई हरियाली बनाउने, र कानुनी रूपमा दर्ता प्रक्रिया अगाडि बढाउने कार्यसमेत गरिनेछ ।
समाजले स्थानीय, प्रदेश तथा संघीय सरकारसँग समन्वय गरी थप आर्थिक सहयोग जुटाउने पहल गर्ने जनाएको छ । यसका लागि विभिन्न दाताहरूबाट नगद तथा जिन्सी सहयोग प्राप्त भएको विवरणसमेत सार्वजनिक गरिएको छ ।
थामी जातीको बारेमाः
नेपालको विभिन्न जाती मध्य धेरै जाती अत्यन्तै लोपोन्मुख सीमन्तीकृत भित्र पर्दछ । ती मध्ये एक हो थामी जाती हो । थामी समुदाय सीमन्तीकृत वर्ग भित्र पर्दछ । थामी जाती नेपालको एक सोझो इमानदार पितापुर्खाको सम्पत्तिलाई थामिराख्ने जातको रूपमा चिनिन्छ ।
थामी समुदाय नेपालमा मात्र नभई बिश्वभरि छरिएर बसेका छन् । भारत, भुटान लगायत अन्य देशहरुमा रहेका छन् । थामी किराँत जाती हो । थामी समुदायले आफूलाई थाङ्मी हुन भन्न रुचाउँछन् । थामी समुदाय अर्थात् किराँत जातिका मानिसहरू विशेष गरी प्रकृति पुजारी प्रेमी र प्रकृतिलाई प्रेम गर्दछन् । थामी जातीको उद्गम थलो दोलखा जिल्लाको राङराङ थाली हो । थामी समुदायको बसोबास दोलखामा मात्र नभएर आसपासका जिल्लामा धेरै बसोबास रहेको पाइन्छ ।
थामी अर्थात् किराँत जातिको मुख्य चाड उँधौली उभौली भुम्या पर्व हो । यस्ता चाडपर्वमा उनीहरू आफ्नै मौलिक बाजागाजामा (सैवले पुम्बा) नाच थामी जातिको मातृ नाच हो यो नाचमा गाउँदै रमाउने गर्दछन् । थामी समुदाय भित्र धेरै थर हुन्छन् जस्तै रिस्मी, आक्याङ्मी, खुप्र्या, रोईमिडाति, बुडापेरे, ताङ्तोङ्मी, खुप्र्या, स्यार्मी, हार्बा लगायत अन्य ३६ प्रकारका थरहरु हुन्छन् । थामी जाती भित्र छोरी मान्छेहरुको छुट्टै थर हुन्छ जस्तै यान्तेसिरी, आपनसिरि, खाटिसिरि, चाल्दासिरि, सिवासिरी, आल्तासिरी लगायतका थर हुन्छन् ।
थामी जातीको उत्पत्ति दोलखा जिल्लाको राङ्राङ थलीबाटै फैलिएको विभिन्न किंवदन्ती लेखहरुमा पाईन्छ । जिल्लाको भीमेश्वर १ सुष्पा क्षमावती स्थित राङ्राङ्थलीमा थामी जातीय पहिचानका लागि थामी सङ्ग्रहालय पनि बनाइएको छ । जहाँ थामी समुदायको संस्कार, संस्कृति, परम्परागत भेसभुसा, थामी समुदायको सीप कला आदिको अवलोकन गर्न सकिन्छ । यसै गरी सुष्पा क्षमावती थामी जातिको उद्गम थलोको रूपमा परिचित छ ।
